Kadınlar İle Erkeklerin Bir Arada Namaz Kılması

İçindekiler:
Kadınlarla Erkekler Bir Arada Namaz Kılabilirlermi?
Mescid-i Haramda Erkek ve Kadınların Bir Arada Namaz Kılmaları
Kadınlar Neden Erkeklerden Geride Namaz Kılar?
Namaz Kılarken Kadının, Erkeğin Hizzasına veya Önüne Geçmesi (Muhazat)

Kadınlarla Erkekler Bir Arada Namaz Kılabilirlermi?

Peygamber sallalahu aleyhi ve sellem döneminde kadınların erkeklerin arkasında saf yaptıkları Buhari ve Müslim gibi sahih hadis kitaplarında geçmektedir.[1] Mescid-i Nebevîde erkekler ön saflarda namaza dururken, kadınlar arka saflarda yerlerini alır ve cemaate katılırlardı. Bu, namazın huşu içinde kılınmasını sağlar. Ama bir kadın bu kurala uymazsa âlimlerin çoğunluğuna (cumhûra) göre kadının namazı bozulmaz. Maliki, Hanbeli ve Şafii mezheplerine göre, kadınla erkeğin yanyana durup namaz kılması, iki tarafında namazını bozmaz Ancak bunda kerahet vardır Kabe de ise bu kerahette kalkar. Çünkü bu iki cinsin orada ayrı ayrı yerlerde durup namaz kılması çok zor, hatta bazen imkansızdır O halde sözü edilen üç mezhep te muhazat hükmü yoktur. Hanefîlere göre erkeklerle aynı safta duran kadının namazı bozulmasa da erkeklerin namazı bozulur. Onların bu konudaki görüşlerinin özeti şöyledir:

“Bir kadın veya büluğ çağına yaklaşmış olan bir kız çocuğu bir erkeğin önünde veya tam hizasında aynı namazı cemaatle kılsa, erkeğin namazı bozulur. Kadınlar, erkeklerin safı önünde bir saf teşkil etseler, bütün bu erkeklerin namazları bozulur. Erkeklerin arasında üç kadın bulunsa, bunların hem sağ ve hem sol yanlarındaki birer erkeğin, hem de arka taraflarındaki her saftan üç erkeğin namazları bozulur. Aradaki kadınlar iki olursa yanlarındaki birer erkek ile arka taraflarındaki yalnız iki erkeğin namazı bozulur. Daha arkadakilerin namazlarına bir şey olmaz. Aradaki kadın, bir tane olunca sağ ve sol tarafındaki birer erkek ile arka tarafındaki saftan bir erkeğin namazı bozulur, başkalarının namazları bozulmaz.”[2]

Hanefilerin görüşleri, kendi kitaplarında yer alan şu rivayete dayandırılmaktadır:

“Kadınları Allah’ın koymuş olduğu yere, arkaya / arka safa koyunuz.”[3]

Hadis âlimleri bunun Peygamberimizin sözü (merfu’) olarak sabit olmadığını, sahabeden Abdullah b. Mes’ud’a ait (mevkûf ) bir söz olduğunu söylemişlerdir. Müslim, Ebu Davud, Tirmizi ve Nesâî gibi hadis kitaplarında yer alan ikinci dayanakları şöyledir:

“Erkeklerin saflarının en hayırlısı ilk saf, en kötüsü ise son saftır. Kadınların saflarının en hayırlısı son saf, en kötüsü ise ilk saftır.”[4]

Fakat bu namazın bozulmasından değil, faziletten bahsetmektedir. İbn Hacer el-Askalani, bunun zorlama bir yorum olduğunu belirtmektedir.[5]

Sonuç olarak kadınlar namaz kılarken erkeklerin arasında değil, arkasında saf tutmalıdırlar. Peygamberimizin uygulaması böyledir. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

“Namazlarında huşû içinde olan mü­minler kurtuluşa ermişlerdir.” (Mu’minûn, 23/1-2)

Huşû, kişinin Allah’ın huzurunda olduğu bilinciyle saygılı olup boyun eğmesidir. Namazda huşûya engel şeylerden uzak durmak gerekir. Bir kadının erkeklerin önünde veya yanında namaza durması hem kendisi hem de erkekler açısından huşûya engel olur.

Namaz kılan, doğru yolda olur. Doğru yol, şeytanın çalışma sahasıdır. O, Allah’tan Kıyâmete kadar yaşama izni alınca şöyle demişti:

“… And olsun, insanlar için senin doğru yolunun üstünde oturacağım. Sonra onlara; önlerinden, arkalarından, sağlarından, sollarından sokulacağım. Göreceksin, çoğu sana teşekkür etmeyecektir.” (A’raf, 7/16-17)

Namaz kılanlar, onun verdiği vesveseleri iyi bilirler. Kadın, erkeğin önünde veya yanında namaz kılarsa o, yeni vesvese imkânları elde eder. Kadında da erkekte de huşu kalmaz.

Son olarak şu ayrıntıya dikkat çekmek isteriz: Sünnete uygun olmayan şey, kadınların erkeklerin önünde veya yanlarında namaz kılmalarıdır. Arada bir engel bulunursa kadınlarla erkekler aynı hizada namaz kılabilirler. Yani yan yana kılmakla, aynı hizada kılmayı karıştırmamak lazımdır.


Mescid-i Haramda Erkek ve Kadınların Bir Arada Namaz Kılmaları

Hac mevsiminde Mescidi Haram da erkek ve kadınların karışık vaziyette namaz kılmasında muhazat gerçekleşiyor mu? Gerçekleşiyorsa erkeklerin namazı bozulmuş sayılır mı?

Gerek İmama uyanın imamın önüne de durup namaz kılması gerekse kadınla erkeğin aynı hizada durup aynı imama uyarak aynı namazı kılmaları hakkında mezhep imamlarının görüş ve ictihadları farklıdır

Maliki, Hanbeli ve Şafii mezheplerine göre, kadınla erkeğin yanyana durup namaz kılması, iki tarafında namazını bozmaz Ancak bunda kerahet vardır Kabe de ise bu kerahette kalkar Çünkü bu iki cinsin orada ayrı ayrı yerlerde durup namaz kılması çok zor, hatta bazen imkansızdır O halde sözü edilen üç mezhep te muhazat hükmü yoktur

O halde hac mevsiminde Hanefi Mezhebine bağlı bulunan kadın ve erkekler ayrı ayrı yerlerde namaz kılma imkanı bulamadıkları takdirde bir arada sözü edilen üç mezhebe uyarak kılabilirler Bu bir fetvadır

Kaynaklarıyla İslam Fıkhı, Celal Yıldırım


Kadınlar Neden Erkeklerden Geride Namaz Kılar?

Kulluk bilincimizin gereği olan namazın bu doğrultuda huzur ile kılınabilmesi için kadınlar erkeklerin gerisinde saf tutmaktadırlar. Bu uygulama dinimizin onları hor görmesinden, aşağılamasından değil; fitne-fesat çıkmaması, ibadete cinsel duyguların, süfli arzu ve iştihaların karışmaması içindir. Müslümanları fitneden, ahlâksızlıktan, şehvet azgınlıklarından korumak içindir. İbadetler, camiler ve namaz temiz kalmalıdır.

Hz. Peygamber (s.a.) namaz saflarını önce erkekler, sonra erkek çocuklar en arkada da kadınlar olmak üzere düzenlemiş; “Namazda erkek saflarının en faziletlisi en önde olanı, fazileti en az olanı ise en arkada bulunanıdır. Kadın safların en faziletlisi ise en arkada kalanı, en az faziletlisi ise en önde olanıdır.” (Müslim, Salat , 132;Ebu Daud, Salat, 97. Tirmiz.i, Mevakıt, 52; Nesai, İmame, 32; İbn Mace, İkame, 52) buyurmuştur. Bu sıralamaya erkek ve çocukların uyması sünnet iken, erkek ve kadınların uyması farzdır.

Bu nedenle bir bayan veya bulüğ çağına yaklaşmış bir kız çocuğu bir erkeğin önünde veya tam hizasında saf tutacak olsa, erkeğin namazı bozulur. Bu meseleye “muhazatı nisa= bayanların erkekler ise aynı hizada bulunması” meselesi adı verilir.

Bayanlarımızın bu konuda son derece duyarlı olmaları lazımdır. Aksi takdirde bekledikleri sevap kazandıkları günahı karşılayamaz. Aslında kadınların cemaate katılmaları ekseriyetle mekruh görülmektedir. Bayanların mescidi evleridir. Kadınların kıldığı en faziletli namazın evlerinde kıldığı namaz olduğu bir hadis-i şerifte belirtilmiştir.

Bu muhazat-ı nisa meselesine nerede olursa olsun mutlaka son derece dikkat etmek gerekir. Maalesef Ka’be’de kadınlar-erkekler bu hususa hiç dikkat etmiyorlar. Bu mesele kendilerine hatırlatıldığında “Burası Beytullah” diyorlar. Böyle şey olamaz, çok yanlıştır.

Mehmet Talu


Namaz Kılarken Kadının, Erkeğin Hizzasına veya Önüne Geçmesi (Muhazat)

Bir kimsenin karşısına geçme, ona karşı durma; cemaatle namaz kılarken bir kadının veya yetişkin bir kız çocuğunun bir erkeğin önünde veya hizasında arada engel olmaksızın durarak namaz kılması anlamında bir fıkıh terimi. Böyle bir durumda önünde veya hizasında kadın bulunan erkeğin namazı bozulur. Fakat kadının namazı sahihtir.

Namaz kılacak cemaat değişik gruplardan oluştuğu zaman saflar; en önde erkekler, sonra erkek çocuklar, sonra kadınlar daha sonra da kız çocuklar bulunmak üzere düzenlenir. Bu düzenlemeye erkeklerle erkek çocukların uymaması namaza bir zarar vermez. Ama erkeklerle kadınların uymaması durumunda kadınla aynı hizada bulunan erkeğin namazı bozulur. Muhazatta erkeğin namazının geçersiz olması bazı şartlara bağlıdır:

1- Cemaate namaz kıldıran imam kadınların da imamı olmaya niyet etmiş olmalıdır.

2- Erkekten ileri veya onun hizasında namaz kılan kadın erginlik çağına gelmiş veya yetişkin bir kız olmalıdır. Bu kadının akraba, hanım veya yabancı bir kadın olması neticeyi değiştirmez.

3- Muhazat bir rükün süresince devam etmelidir.

4- Muhazat secdeli ve rükûlu bir namazda olmalıdır. Cenaze namazında muhazat namaz için bir engel teşkil etmez.

5- Erkek ve onun hizasında bulunan kadın aynı namazı birlikte cemaat olarak eda etmiş olmalıdır. Şayet aynı namazı erkekle kadın yan yana durarak tek başına kılsalar veya biri tek başına, diğeri cemaatle kılsa eda yönünden ortaklı olmadığı için namazı sahihtir.

6- Erkekle kadın aynı yerde olmalıdır. Biri caminin alt, diğeri üst katında aynı hizada namaz kılsalar namazları sahih olur.

7- Erkek ile kadın arasında bir engel olmamalıdır. Arada direk veya bir kişilik bir boşluk olursa muhazat namaza zarar vermez.

Bu şartlar bulunur ve erkeklerin safı önünde kadınlar bir saf tutup namaz kılsalar erkeklerin hepsinin namazı bozulur. Erkekler arasında üç kadın bulunsa bunların sağ ve solundan birer erkek ile arkalarındaki her saftan üç erkeğin namazı bozulur. Ama iki veya bir kadın olursa sadece sağ ve soldan birer erkekle, arkadan iki veya bir erkeğin namazı bozulur.

Namazı bozulan erkekler birer engel durumunda olduklarından diğerlerinin namazı bozulmaz (Hâşiyetü’t Tahâvî, s. 267-268; Halebi Sağîr s. 304-305. Kamus Tercümesi IV, s. 916. Ö. N. Bilmen, Büyük İslâm İlmihali, 151-152).


[1] Bkz: Buhârî, Salât 20, Ezân 78, 161, 164; Müslim, Mesâcid 266-268, (658-660); Muvatta, Kasru’s-Salât 31; Ebû Dâvud, Salât 71; Tirmizi, Salât 173; Nesâî, Mesâcid 43

[2] Bkz. Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslam İlmihali, Namazlar Hakkında Üçüncü Kitap, “Kadınların Muhazatı (Aynı Hizada Bulunması), 187. paragraf.

[3] Muhammed b. Yusuf ez-Zeylaî, Nasbu’r-Râye li Ahâdîsi’l-Hidâye, 2. Baskı, el-Meclisü’l-İlmî, c. 2 s. 36.

[4] Müslîm, Salât 132, (440); Ebu Dâvud, Salât 98; Tirmizî, Salât 166; Nesâî, İmâmet 32.

[5] Bkz.: İbn Hacer el-Askalânî, Fethu’l-Bârî bi Şerhi Sahîhi’l-Buhârî, Mektebetü’l-Külliyyâti’l-Ezheriyye, Mısır, 1978, cilt: 4, sayfa: 111, 727. hadisin şerhi.